Το πρόσωπο και το συγγραφικό έργο του αγίου Νικόδημου του Αγιορείτη, έχουν απασχολήσει τη θεολογική και ιστορική έρευνα επανειλημμένως τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αι. Οι περισσότερες μελέτες επικεντρώθηκαν, κυρίως, στη συμμετοχή του στην Κολλυβαδική έριδα, καθώς και στην τεράστια συμβολή του στην φιλοκαλική αναγέννηση του 18ου αι. Ορισμένοι μάλιστα σημείωσαν τις εξωτερικές ομοιότητες έργων του με αντίστοιχα έργα της δυτικής πνευματικής παράδοσης. Παρατηρήσαμε ότι υπήρχε η ανάγκη μιας συνολικής καταγραφής της χριστιανικής ηθικής και κοινωνικών πτυχών της διδασκαλίας του. Αυτό αποτέλεσε και την ώθηση της συγγραφής της παρούσας μελέτης.